İşten Çıkartılma Durumunda Ne Yapmalıyız?

İşten çıkarılma ile karşı karşıya kaldığımızda ilk aşamada dikkat etmemiz gereken kimi noktalar vardır. Birçok işçi bunları bilmediği için ciddi hak kayıpları ile karşılaşır. Bu noktaları şöyle özetleyebiliriz;

İşten çıkarma sürecinin şartları 

İşveren, sizi günün birinde aniden işten çıkaramaz, çalışanı işten çıkarmadan önce yapması gerekenler yasa ile belirlenmiş durumdadır. Bunların neler olduğunu sıralayalım;

1. Feshin geçerli bir sebebe dayandırılması: Otuz veya daha fazla işçi çalıştıran işyerlerinde en az altı aylık kıdemi olan işçinin belirsiz süreli iş sözleşmesini fesheden işveren, işçinin yeterliliğinden veya davranışlarından ya da işletmenin, işyerinin veya işin gereklerinden kaynaklanan geçerli bir sebebe dayanmak zorundadır. (İş Kanunu Madde 18)

2. İşveren fesih bildirimini yazılı olarak yapmak ve fesih sebebini açık ve kesin bir şekildebelirtmek zorundadır. Bildirimdeki gerekçeye dikkat edin.

3. Beyaz yakalıların sık karşılaştığı işten çıkarma nedenlerinden biri performans düşüklüğü. Böyle  bir sebeple işten çıkarılmanız durumunda, bilmelisiniz ki, hakkınızdaki iddialara karşı savunmanız alınmadan belirsiz süreli iş sözleşmeniz, davranışınız veya verim / performans ile ilgili nedenlerle feshedilemez.

4. Fesih bildirimini (ve aslında işverenin size imzalatmak istediği her belgeyi) dikkatlice okuyun. Fesih bildirimi ile birlikte sizden başka belgeler de imzalamanız istenebilir. Bildirim dahil, sadece size zarar vermeyen ve gerçeği yansıtan belgeleri imzalayın. İmzalarken altınatüm haklarım saklıdır notu ekleyin. Mümkünse imzaladığınız her belgenin bir kopyasını alın.

5. Yazılı bir belge verilmezse, yapmanız gereken, hemen Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Bölge Müdürlüğü’ne giderek işten çıkartıldığınızı ve size yazılı bir belge verilmediğini bildiren bir dilekçe vermektir. Bunu yapmazsanız, patrona size “üst üste işe gelmeme” tuzağıkurma şansını vermiş olursunuz. Üst üste işe gelmediğiniz iddia edilebilir ve haklarınızı kaybedebilirsiniz.

Performans Nedeniyle İşten Çıkarılma

İşe iade davalarında işverenin en fazla kaybettiği nedenlerin başında performans nedeniyle işten çıkarma geliyor. Aşağıdaki iki neden düşük performans nedeniyle işten çıkarılma için geçerli sayılır:

a. Ortalama olarak benzer çalışanlardan daha az verimli çalışma,
b. Gösterdiği niteliklerden beklenenden daha az performans ile çalışma,

Ancak, işveren, performans düşüklüğüne ilişkin, mutlaka çalışanın savunmasını almak durumundadır. Ayrıca, performansa yönelik değerlendirmelerde önceden uyarılar/ihtarlar yapılmalı, çalışanın savunması alınmalı ve hatta gerekli eğitimler verilmelidir.

İşverenin Haklı Nedenlerle Fesih Hakkı 

Bu durum sıklıkla şu şekillerde ortaya çıkabilir:

1. Sağlık sebepleri (Sağlık sorununa rağmen çalışmanın tehdit oluşturacağı kurul raporuyla ispatlandığında veya kıdeme göre belirlenen ihbar süresine 6 hafta daha eklenmesi ile belirlenen süreden daha uzun rapor alındığında [mesela 9 yıllık çalışan 14 hafta], kıdem hakları ödenmek koşuluyla)

2. Ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller ve benzerleri (işyerinde cinsel taciz, işe mazeretsiz devam etmemek, işverene ya da başka bir işçiye küfretmek, hakaret etmek, iş arkadaşı ile ciddi kavga etmek, işyerine maddi zarar vermek gibi, kıdem tazminatı ödenmeksizin)

Her iki durum ve diğer haklı nedenle fesih halleri, İş Kanunu’nun 25. maddesinde detaylı olarak açıklanmıştır.

 İŞTEN ÇIKARILMA DURUMUNDA İLK YAPILACAKLAR

1. İş kaybı insanı birçok açıdan etkileyebilir. Belirsizlik içinde kalabilir, kaygılanabilir, korkabilir, kendinizi değersiz ve yalnız hissedebilir, öfkelenebilirsiniz. Belki de bu durum sizi ne yaşadığınızı anlamayacak kadar afallatabilir. Bir yandan bunlar olurken, bu size özgü duyguları yaşarken, bir yandan da bazı şeyleri akıldan çıkarmamak önemli olabilir:

a. Durum size, size özgü olan birçok şey yaşatıyor. Bu yaşadıklarınız, içinizde size ait olan alanın, işverenin sahip olmaya çalıştığından daha büyük olduğu anlamına gelir. Buna sahip çıkın, duygularınız önemlidir.

b. Durum, birçok kişi tarafından da yaşanan bir durum olduğu için, başkalarıyla paylaştığınız çok şey var. Bu yaşadıklarınız, sizi yalnızlaştırmaya çalışanlara karşı, başkalarıyla kurduğunuz ortaklığa işaret ediyor. Yalnız değilsiniz.

c. Bu durumda yapılacak ve yaşanacak normal ve anormal şeyler yok belki ama yaşadıklarınızın, hissettiklerinizin bir anlamı var. Özellikle öfkenizin bir anlamı var. O da insanın, “bu durum içinde olmak istemiyorum” deme biçimi olsa gerek. Bunu hep birlikte demek ve demenin farklı yollarını bulmak daha güçlü hissettirebilir.

d. Bu durumdan edindiğiniz deneyimler, belki de başkalarına yardımcı olmanızı, başka yerlerde kendi ve başkalarının haklarını savunmak için daha istekli olmanızı sağlayacaktır.Ayakta kalma ve dayanışma gücünüzü hafife almayın.

2. İşten çıkarıldıktan sonra ilk 1 ay içinde işe iade davası açabilirsiniz. Bu dava bir çok hakkınızı almanızı, kaybetmemenizi sağlayabilir. İşe iade davalarında kazanma şansı yüksektir.

3. Ve yalnız değilsiniz, Plaza Eylem Platformu’ndan destek isteyebilirsiniz:

Facebook http://www.facebook.com/plazaeylem
Twitter @plazaeylem
Web sitesi http://www.plazaeylem.org

Reklamlar

İşten Çıkartılma Durumunda Ne Yapmalıyız?” üzerine 5 düşünce

  1. Emrah

    4.5 yıldır çalıştığım iş yerinden herhangi bir neden bildirilmeden işten cikarildim sözleşmem agustos ayının 15 son tazminatimi aldım onun dışında ne gibi hukuki haklarim bulunmaktadır

    1. plazaeylem Yazıyı Yazan

      Merhabalar,
      Neden işten çıkartıldığınızı bildirmeleri gerekir. İhbar ve kıdem tazminatlarınızın yanı sıra, ödenmemiş fazla mesailerinizi ve yıllık izinlerinizi talep edebilirsiniz. Vermeyi reddederlerse dava açabilirsiniz. Fazla mesai yaptığınızı belgelemeniz gerekirse; tanıklar, yazışmalar, telefon kayıtları yeterli olur. Bunlara ek olarak işe iade davası açabilirsiniz. Kazandığınız takdirde 4 aylık tazminatınız ve işe iadenizi kabul etmezlerse 4 veya 8 aylık da ayrıca tazminat alırsınız. İşsizlik fonu için başvurmayı unutmayın. Bu haklardan hiçbiri diğerine engel değildir. Geçmiş olsun.

  2. Nuri Kurtuluş

    Merhaba bır konuda yardiminiza ihtiyacım var.Yardımcı olursaniz sevinirim. Ben 16 yıldır bır firmada çalışıyorum ve isten çıkarilma gibi bır durum söz konusu. Fakat ben böyle bir durumda sahip olduğum işçi haklarımı bilmiyorum.Bunun üzerine beni bilgilendirmenizi rica ediyorum.Hoşçakalın..

  3. esin uğur

    sekiz seneden beri bir fabrikada çalışmaktayım patronum telefonla konuştuğum için hakaret etti üzerime yürüdü hiçbirşey yapamadım 3 gün psikolojim bozuk raporu aldım sonra senelik iznim vardı onu kullandım işe gidemedim korktum 2 kez işe gelmiyorum diye ihtar gönderdiler sonra çıkardılar çıkarma sebepleride devamsızlık işsizlik bile alamadım bu sebepten dolayı ne yapacağımı bilmiyorum

  4. kubra

    Hastanedr hiznet alimi calisiyordum laborant ve veteriner saglik aöf mezunuyum .sirketin ihalesi bittigi icin bdnimle bu bolumu bitiren 3 arkadas cikarildi biz meslrk yuksek okulu calistiracagizdedi ben satajimi yaptigim.icin yok yazisinda 1 yil staj yapan hastanedr calisabilir ve saglik teknikeri unvani verilmesine ragmen hastane bunu kabul etmekte gecen sene de boyle durum oldu htane avukata sordugunda calisabilinir denmisti simdi bizi isten attilar haber vermeden tazminatta vermeyeceklerini soylediler firmanin sozkesmesi bitti yeni firmada kabul etmiyormus ne yapabilrim.

Yorumlar kapalı.